ภาษาซิลดาเวีย

กำเนิดและการจัดกลุ่ม

แม้หลายคนเชื่อมโยงภาษาซิลดาเวียกับตระกูลสลาฟ เพราะเคยใช้อักษรซีริลลิกและมีรูปสะกดที่ได้รับอิทธิพลจากโปแลนด์ การเปรียบเทียบคำศัพท์และโครงสร้างประโยคกลับชี้ว่าภาษานี้อยู่ในกลุ่ม เจอร์แมนิกตะวันตก

คำพื้นฐาน เช่น กริยา สรรพนาม คำปฏิเสธ และลำดับคำ มีความสัมพันธ์กับดัตช์ เยอรมัน และอังกฤษ มากกว่าภาษาสลาฟ ความเป็นญาตินี้เห็นได้ทั้งระดับคำและระดับไวยากรณ์

สายสัมพันธ์เฟลมิช

ความย้อนแย้งนี้อธิบายได้จากคลื่นผู้อพยพสองระลอกจากดินแดน Low Countries ตอนใต้ในยุคกลาง

ระลอกแรก: สงครามครูเสด

หลังสงครามครูเสดครั้งที่หนึ่ง (1096–1099) อัศวินเฟลมิชบางกลุ่มตั้งถิ่นฐานถาวรในบอลข่าน เพราะเส้นทางกลับถูกตัดขาดและสถานการณ์ภูมิภาคไม่มั่นคง ตระกูลขุนนางบางสาย รวมถึงบรรพบุรุษของ House of Douma ตั้งรกรากในหุบเขาซิลดาเวีย และสร้างชนชั้นทหารที่พูดภาษากลุ่มดัตช์

สายตระกูลเหล่านี้กลายเป็นแกนของชนเผ่าภูเขา Hveghi ซึ่งนำการทวงคืนดินแดนและโค่นอำนาจเติร์กในปี 1127

ระลอกที่สอง: ชุมชนเหมือง

ในศตวรรษที่ 13 และ 14 ผู้ปกครองซิลดาเวียเชิญสมาคมเหมืองเฟลมิชและวาลลูนมาพัฒนาเหมืองเงินและเหล็กใน Zymylpathians ชุมชนเหล่านี้นำภาษาถิ่นบราบันต์และความรู้เทคนิคเข้ามา เมื่อแยกตัวอยู่ในหุบเขาภูเขา พวกเขารักษารูปภาษาโบราณที่หายไปจาก Low Countries แล้ว ช่วยตรึงโครงสร้างเจอร์แมนิกไว้ในภาษาท้องถิ่น

การก่อตัวของภาษาซิลดาเวีย

ภาษาซิลดาเวียสมัยใหม่เกิดจากการผสมระหว่างภาษาราชสำนักของชนชั้นขุนนางกับคำพูดของชุมชนเหมือง จึงเป็นภาษาที่มี โครงกระดูกแบบเจอร์แมนิก แต่ถูกสภาพแวดล้อมบอลข่านแต่งเสียงและหน้าตาให้ดูต่างออกไป

การใช้อักษรซีริลลิกในบางยุคทำให้ต้นกำเนิดตะวันตกถูกพรางยิ่งขึ้น เกิดความไม่ลงรอยระหว่างรูปลักษณ์กับโครงสร้างที่ทำให้ผู้ศึกษายุคใหม่สนใจเป็นพิเศษ

ระบบเสียง

พยัญชนะ

ภาษาซิลดาเวียมีพยัญชนะจำนวนมาก ทำให้เสียงออกแข็ง กระฉับกระเฉง และดูต่างถิ่น: cz, tz, dz, dj เป็นเสียงกึ่งเสียดแทรก, sz ใกล้เสียง sh, zs ใกล้เสียง j ฝรั่งเศส, kh คล้ายเสียง ch ใน Bach และ gh เป็นเสียงเสียดแทรกเพดานอ่อนก้อง

สระมีทั้ง a, e, i, o, u และรูปมีเครื่องหมายอย่าง ä, ö, ü รวมถึง digraph เช่น oe, ou, ei

• เสียงกักเสียดแทรก: cz, tz, dz, dj
• เสียงเสียดแทรก: sz (≈ ช), zs (≈ j ในภาษาฝรั่งเศส)
• เสียงเพดานอ่อน: kh (อย่างใน Bach), gh (เสียงเสียดแทรกเพดานอ่อนแบบก้อง)
• เสียง r แบบพยางค์ ซึ่งทำหน้าที่เป็นแกนพยางค์ได้ อย่างใน Staszrvitch หรือ Dbrnouk

สระ

ระบบสระประกอบด้วย:

• สระเดี่ยว: a, e, i, o, u
• สระที่มีเครื่องหมายอูมเลาท์: ä, ö, ü
• อักษรคู่แทนเสียงสระ: oe, ou, ei

ไวยากรณ์

เพศทางไวยากรณ์และคำนำหน้านาม

ภาษาซิลดาเวียแยกเพศไวยากรณ์สองกลุ่ม คือ common และ neuter และมี article ชี้เฉพาะที่เปลี่ยนรูปตามกรณี เช่น dze, dzem, dascz, doscz ส่วน article ไม่ชี้เฉพาะคือ on และรูปพหูพจน์คือ onegh

คำพื้นเมืองมักทำพหูพจน์ด้วย -en เช่น klebcz → klebczen ส่วนคำยืมมักใช้ -es กริยามีทั้งแบบ strong และ weak คล้ายภาษาเจอร์แมนิกอื่น

คำนำหน้านามไม่ชี้เฉพาะคือ on (เอกพจน์) และ onegh (พหูพจน์)

การสร้างรูปพหูพจน์

คำซิลดาเวียดั้งเดิมสร้างรูปพหูพจน์ด้วยปัจจัย -en:

• klebcz (สุนัข) → klebczen (สุนัขหลายตัว)

คำยืมมักใช้ -es:

• zigarett (บุหรี่) → zigarettes

คำสรรพนาม

สรรพนามบุรุษเป็นไปตามแบบแผนเจอร์แมนิกดั้งเดิม

สรรพนามแสดงความเป็นเจ้าของบุรุษที่สาม yhzer พบบ่อยเป็นพิเศษในภาษาระดับทางการและภาษาราชการ

คำกริยา

คำกริยาซิลดาเวียแบ่งออกเป็นสองกลุ่มการผัน:

• กริยาแข็ง (strong verbs): เปลี่ยนเสียงสระ (ablaut) ในรูปอดีต
• กริยาอ่อน (weak verbs): เติมปัจจัยเสียงฟัน (dental suffix) ในรูปอดีต

ทั้งสองกลุ่มแยกมาลาบอกเล่า (ทั้งปัจจุบันและอดีต) มาลาสมมติ และมาลาคำสั่ง

ลำดับคำ

ลำดับคำมีลักษณะใกล้ V2 ของภาษาเจอร์แมนิก โดยกริยาจำกัดมักอยู่ตำแหน่งที่สองในประโยคหลัก ตัวอย่าง Ihn dzekhoujchz blaveh หมายถึง “อยู่ในรถ” หรือโดยตรงว่า “ในรถ-นั้น จงอยู่”

ระบบเขียน

เดิมภาษาซิลดาเวียเขียนด้วยอักษรโรมัน ต่อมารับอักษรซีริลลิกภายใต้อิทธิพลตะวันออก ปัจจุบันใช้ได้ทั้งสองระบบ โดยอักษรโรมันพบมากในงานนานาชาติ กงสุล และราชการสมัยใหม่

พัฒนาการทางประวัติศาสตร์

ภาษาซิลดาเวียเปลี่ยนแปลงอย่างเห็นได้ชัดตลอดหลายศตวรรษ:

• เปลี่ยนจาก pho (ศตวรรษที่ 14) มาเป็น vüh ในความหมายว่า "สำหรับ"
• การกำหนดมาตรฐานการสะกดโดยพระราชกฤษฎีกาแห่งราชอาณาจักรซิลดาเวีย
• การรับคำศัพท์ภาษาฝรั่งเศสเข้ามาในช่วงที่มีการแลกเปลี่ยนทางการทูต

ตัวอย่างคำสำคัญ

คู่มือสนทนา

สำนวนที่ใช้บ่อย

ตัวเลข

ตัวเลข 21 ถึง 99 สร้างขึ้นตามแบบซิลดาเวีย คือหลักหน่วยมาก่อน ตามด้วยคำว่า un แล้วจึงตามด้วยหลักสิบ และเขียนติดกันเป็นคำเดียว Zèsunthwïntegh คือ 26 ส่วน zèvenundertegh คือ 37

เหนือกว่า 99 ตัวคูณจะวางไว้หน้าหน่วยขนาดของมันโดยแยกเป็นคนละคำ tweï hündertz คือ 200, drâ hündertz zèvenunvêrtegh คือ 347, îen duïzendtz vaaîf hündertz คือ 1 500 มีเพียงกลุ่มหลักหน่วยกับหลักสิบเท่านั้นที่เขียนติดกัน

เลขลำดับ

เลขลำดับตั้งแต่ 1 ถึง 19 เติม -dcz ท้ายตัวเลข ส่วนตั้งแต่ 20 ขึ้นไปเติม -szte ลำดับที่หนึ่ง สอง สาม และแปด เป็นรูปพิเศษ ในการเขียนวันที่จะใช้รูปตัวเลข เช่น dze 22e

คำศัพท์ที่เป็นประโยชน์

การยอมรับทางวิชาการ

คลังภาษาซิลดาเวียได้รับการวิเคราะห์และจัดระบบโดยนักวิชาการหลายคน รวมถึง Frédéric Soumois, Jacques Hiron, Jean-Jacques De Gheyndt และนักภาษาศาสตร์ Mark Rosenfelder ผลงานรวมของพวกเขาเป็นแหล่งอ้างอิงหลักในการศึกษาภาษานี้