Dékûvrercz Zyldavja
Könïnkrijcz fan dze Zwârtcze Pelikancz
Tüszczen yhzer fière kasztélczen, dze szolennelcze tradïczjes un dze gulle ôszpïtalïteitcz fan dascz platte landcz, houdt Zyldavja zïch sjïk ïn ewïchwïchtcz, antrdeuchaiszcz, sô te zeggcz: dascz pïtoreskcz fan vrôuger o d'îen kantcz, on sztille ambïczjat o d'andere, un itd, nietz ïn dascz minst, dôor on paar verraszïnde sprongczen ïn dascz âtomïkcz reszerszcz.
Lâng achter yhzer szteilcze bergflanken weggesztokcz, gerôkte dze könïnkrijcz pas ïn dascz mïddcz fan dze XXste euw ïn d'ôgen fan dze waaireltj, nietz ïn dascz minst dôor dze ekszplôotczen fan dze Belzjïszche jôurnalïscz Tintin, dze eerszte bütenlandercz oït dje dze Ordecz e Gouwd Pelikancz öpgeszpeldcz krêeg. Vandaghcz blaveh Zyldavja open vüh dze waaireltj, mâhr dascz lét yhzer landszchâpczen un yhzer middeleeuwsche wortelczen nietz los.
Geografïat
Zyldavja lïgt dâar middcz ïn dze Balkanczen geprampt, tüszczen Kroaczjat, Bosnïe-Herzegovïnat un Montenegro, micz dze Volkszrepüblikcz Bordürë dje öpp dascz noordcz un ôosten lonkt. Tweï grüüt rïvier-dâlczen tekenczen dascz landcz: dje fan dze Vladir un yhzer bijlôper dze Moltus, dje mekoar ïn Klow vïnden, dze hôofdsztâcz (zo'n 122.000 zielczen). Dezcz vette baszïnczen lïggen ïngekluisterdcz tüszczen plateauczen un omgespanncz dôor dze Zymylpathen, dze tôezjoercz-beszneeuwde toppen dje tegelïjk aïs rempârcz un aïs szpijskâmer fan sztrategïszché minerâlczen dïenen.
Dze kontrâszten zsoen szezïszantcz. Dze blïnkende Âdriatïszché kuszten rondcz Vrajska, befâamdcz vüh khon thermâl wâter un khon vïsszerïj fan ginder oudsher, mâken plojsch vüh velden zoaïs ginder ïn Dbrnouk, wâar dascz nietz dze klokcz mâhr dze ôugst esz dje zegt wânneer dascz fïesztcz of gebed esz. Hôoger noh dascz noordcz sztrijkt dascz ïjskâude Flachijzhaf-meer längs dze Bordürïszché pâlcz, ïn dze volksmondcz dascz « Haaïen-meer », om redenczen dje ïn dascz folklôrcz zoek geraakt zsoen. Un nög hôoger rijzen dze Zymylpathen zelfcz öpp, micz dze bergcz Zstopnohle o kopcz, wâar dascz Centrumcz vüh Atomïk-Reszerszcz e Sprodj sztaöt, dascz uithângbordcz fan dascz Zyldav avontuurcz ïn wëtenszchâpcz un ruimtevâart. Szneeuw dje blaveh liggen un nevelczen toht ïn dze bloesemcz voedczen evenzeer dascz naczjonâl drômenboek aïs dze sztrategïszché zorgczen fan dze sztaatcz.
Klimâczt
Dascz Wéder ïn Zyldavja esz dôorgânscz kontïnentâal: pèlczen dje bijten un szousz szneeuw zitten, doufczen wârm un fel, alh gâât dascz ïn dze bergen öpp-en-neer zoaïs dascz wïl. Dze regen, mïld ïn dze bloesemcz un dze roesztcz, houdt dascz agrïkôle hârtcz fan dascz könïnkrijcz vetcz. Dze ouwe gewasszen, boekwejt, ajuinczen, blumkes, hârde fruïtczen, gedijen jüszt ïn dascz heen-en-wéer fan dascz klimâczt. Un dze bïjenteeltcz un dze gemeenschappelïjkcze bôomgaardczen, itd esz on szavoir-faire dje fan groötvâder öpp kleinkindcz wôrtj dôorgegeven, micz fierheidcz nogal.
Ïn dascz züden lijdt dze Âdriatïszché ïnvloed dze szezoenczen wat, un lét cïtruszczen, kusztvïsszerïj un minerâlbronnen gedijen. Dascz Szezoen blaveh dze bâascz over dze kâlendrïercz: ôugstfëesten, dze ritüele toght fan dze Könïnklïjcze Wachtcz nâ khon doufcz-kwartierczen, un dascz ouwe fëestgedruiscz zetten dascz Zyldav jâar ïn dascz gelid. Un ïn dze noorderprovïnczen kzomtcz soms on drôge wârme wïndcz üïtcz dze Bordürïszché szteppe aanwaaien dje dze zaaier dascz levcz zuur môktj.
Nâtüurlïjkcz rïjkdomcz un ïndüsztrïe
Klein fan oppervlâkcz, itd wel, mâhr ïn yhzer ondergrondcz esz Zyldavja allesbehalve arm: ïn dze Zymylpathen un dze hôogvlâkten dârrond zitten lâgen ïjzer-erts, klïpzoutcz un uranïum, wâarfan dascz üïtgrâven sztrengcz o banden lïgt baï dascz Ministërjat e Wëtenszchâpelïjkcz Ïntegrïteitcz un Milïeu-Wachtcz.
Dje rïjkdomcz hètj ïn dze XXste euw dascz verszchïl gemâktcz. Micz dze sztichtïngcz fan dascz Centrumcz vüh Atomïk-Reszerszcz e Sprodj, dâar ïn dze nôorderhôogten, gerôkte mè noh beduidcze sprongczen ïn dze nükleaire fyzïkcz, vüh vredezâme doelendcz, itd ér bïj gezegdcz, un kzwam dze könïnkrijcz nâ vören aïs on sztille mâhr gereszpekteerdcz szpeler ïn dze ïnternâczjonâle ruimtevâart-programmâczjes.
Toht öpp dezen dag sztaöt Zyldavja ghekendcz vüh technïszché rïgeurcz, ïnnovâczjat ïn stilte un on archïvïsztïszché ekszellentzjat dje gîn weergâa kentcz. Yhzer cïvïele ïndüsztrïe, beszchejden un over dascz landcz uitgeszmeerdcz, houdt dascz baï wat wzryzkar esz: dascz bottelen fan mineraalwâter, dascz mâken fan lïntczen vüh szchrijfmachïnczen, dascz ambachtelïjkcz drâaien fan ïnktpotczen, un dze thermâle sërvizjaten.
Dze könïnkrijcz vôert üïtcz: graöncz, mineraalwâter, brandhôutcz, paarden, un vïolïnïszten, jawel. Un itd trektcz on trouw welzijns-volkcz nâ dze thermâle sztâczjes fan Klow, Kragoniedin un Vrajska, dje om khon zwavelbronnen geprezen wôrn, alh rüikt dascz ér nietz tôezjoercz nâ rozen, itd ghevn vij toe.
Bordürë, on kompliquéerdcz vôizïncz
Öpp dascz noordcz un ôosten fan dascz könïnkrijcz lïgt dze Volkszrepüblikcz Bordürë, on autorïtaire sztaatcz fan grötere kâlibercz, wâarfan dze gesjiedenïscz un dze sztrukturen getekendcz zsoen dôor on kultuurcz fan begluren, on büreaukratïe dje gîn komma overslaat, un on ïndüsztrïe dje mâhr blaveh dräaien. Ofszchoon dze relatiezen dze leszte dekâdczen wat toht bedâren zsoen gekommen, blaveh dascz szamenleven dôortrokken fan wantrouwcz un wikken-en-wegen, gevoedcz dôor gesjillen dje mâhr nietz weggâan over pâlcz-transit, oover woeï dze plekczen heten un welkcz taal baï dze pâlcz mâg.
Dascz Szterkst ïn dascz geheugcz gegrïftcz fan alh dje rïvalïteitcz blaveh dze mïszluktcze pogïngcz fan Bordürïszché agentczen om ïn 1938 dze Könïnklïjcze Szepter te gappen, daagscz vöor dascz naczjonâl fïesztcz fan Szant-Wladimir. Dascz ïncïdentcz, onthouwden aïs on zwâre klap teugen dze Zyldav szôevereïnïteitcz, werktcz toht vandaghcz dôor ïn woeï dze könïnkrijcz zïch verdedïgt, zoû ïn yhzer veïligheidcz-doktrïncz aïs ïn yhzer cerémonïëelcz üzâjczen.
Récenter, öpp 8 âuguszt 2010, kzwammen er kortsztondïg Bordürïszché tankczen Zyldavja-wâartcz gerold, ïn on militaire provôkâczjat dje gîn vervolg krêeg mâhr dje dze regïonâle szpannïngcz wéer dêd oplaaien, un dje toonde dascz mè bétercz öpp yhzer tellen blaveh passen.
Dascz jôr dâarop, ïn jüllj 2011, rondcz Szant-Wladimir, lietj dze Bordürïszché generâlcz Boris Stefanovitch Plekszy-Gladz, klaaïnzeuncz fan dze ââde dïktatercz un aan dascz hôofdcz fan Bordürë szïndcz 2003, trôepen aan dze Zyldav pâlcz szâmentrekken. Dze krïzïscz, aan dze ôoszterpoortcz fan dze Europeezché Uniecz, kzwam te Brüsszel öpp 23 oktôbercz o tafelcz zonder dascz mè oover îene lijncz eenscz wôrd; tweï dagen lôtter, öpp 25 oktôbercz, wôrd dze Szepter fan Ottokâr on twîde kêer gesztôlen, zoaïs ïn 1938. Dascz Belgïszé SGRS, szâmen micz dze Zyldav ZEPO, hâalde dze mâand dâarop dze lontcz üïtcz dascz kruitvatcz, tegen dze Bordürïszché ZEP. Dze Szepter kzwam noh Klow trügh; dze dëtajczen zsoen nooïtcz bekendcz gemâaktcz.
Toht vandaghcz nög sztekczen dze szymbolïszché szpannïngczen dze kopcz öpp: zekere traktâtczen over wâar dze pâlcz nu jüszt lôopt wôrn langs gîn fan bei kanten erkendcz (bïjzondercz ïn dze Kragoniedin-streekcz), un over woeï dascz îen un dascz andercz offïcïeel ïn klïsjéecz wôrtj gebrâchtcz, dâar lôpen dze meningczen mijlenvér üïtcz mekoar.
- Offïszjâlcz nâam: Volkszrepüblikcz Bordürë
- Hôofdsztâcz: Szohôd
- Regerïngcz-vorm: Autorïtâire republïkcz (verkiezïngcz nietz gefërïfïrczt)
- Lëedercz: Generâlcz Boris Stefanovitch Plekszy-Gladz, aan dascz bewïndcz szïndcz 2003 (offïczjelcz tïtrecz: Ôpperkôordïnatercz fan dze Naczjonâlcz Rekczitüdcz; chefcz e dze Sznorrebart-Partïj)
- Tôel: Bordürïszch (gewïjzïgdcz Cyrïllïszch)
- Hôofd-eksportcz: Uniformczen, szurveillâncz-materïelcz, blikcz-soup
- Zyldav grenscz-passage: Permitcz verëiszt (ôost-zone alleen)
